De Fietsroute kleine Droogmakerij fiets door de vroegere meren. De droogmakerijen vormen een essentieel onderdeel van het Nederlandse landschap en zijn een indrukwekkend voorbeeld van de strijd tegen het water. Deze bemalen gebieden, die oorspronkelijk meren, grote open wateren of draslanden waren, zijn getransformeerd tot vruchtbare polders. De aanleg van droogmakerijen is niet alleen een technische prestatie, maar ook een manifestatie van de wens om land te winnen op het water en het te benutten voor landbouw, bewoning en andere doeleinden.

De praktijk van het droogleggen van land begint al in de eerste helft van de zestiende eeuw in Noord-Holland, met de drooglegging van kleine meertjes als experimenten. De inzet van molens voor waterbeheersing, met de oudste schriftelijke vermelding van een dergelijke windmolen bij Alkmaar uit 1407, markeert een belangrijk moment in de geschiedenis van landwinning en watermanagement in Nederland.

De droogmaking van het Achtermeer

De droogmaking van het Achtermeer in 1533 staat bekend als de eerste echte droogmakerij, een project dat het mogelijk maakte om een gebied van 35 hectare ten zuiden van Alkmaar om te toveren tot bruikbaar land. Deze vroege succesvolle onderneming, ondersteund door octrooi en geleid door lokale bestuurders, legde de basis voor de toekomstige ontwikkeling van droogmakerijen in Nederland.

Graaf Lamoraal van Egmont speelde ook een pioniersrol in deze ontwikkeling door in West-Friesland een kleine plas te laten droogmalen. Dit initiatief werd gevolgd door de grootschaligere projecten van het Egmondermeer en het Bergermeer tussen 1562 en 1564, in samenwerking met Hendrik van Brederode, wat de weg vrijmaakte voor de aanleg van grotere droogmakerijen.

De drooglegging van de Zijpe

De drooglegging van de Zijpe aan het einde van de zestiende eeuw was een belangrijke mijlpaal, maar de droogmakerijen uit de zeventiende eeuw en later, zoals de Beemster, zijn wellicht nog bekender. De Beemster, drooggelegd tussen 1608 en 1612, is een toonbeeld van deze ontwikkeling en staat sinds 1999 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Deze polder is niet alleen een bewijs van het technische vernuft en de vooruitstrevende waterbeheersing van die tijd, maar ook van het vermogen om een nieuw cultuurlandschap te creëren dat tot op de dag van vandaag van grote waarde is voor Nederland.

Droogmakerijen zijn daarmee een ultieme uiting van de interactie tussen mens en natuur in Nederland, waarbij het landschap op een ingrijpende manier is vormgegeven naar menselijk inzicht en behoefte, en blijven een belangrijk onderdeel van het Nederlandse culturele en natuurlijke erfgoed.