Lichthoeveelheid: lux of lumen?

Lumen: de totale hoeveelheid licht

Lumen (lm) is de eenheid voor lichtstroom. Het geeft aan hoeveel licht een lamp totaal uitstraalt, in alle richtingen. Het maakt hierbij niet uit waar het licht naartoe gaat. Een lamp met veel lumen geeft dus in theorie veel licht.

Voorbeeld:

• Een ouderwetse 60 watt gloeilamp geeft ongeveer 750 lumen.

Maar let op: lumen zegt niets over waar dat licht precies terechtkomt. Een lamp kan een hoge lumenwaarde hebben, maar als het licht alle kanten op gaat, is het minder effectief op de plek waar jij het nodig hebt — bijvoorbeeld op de weg vóór je fiets.

Lux: de lichtsterkte op een bepaald oppervlak

Lux (lx) geeft aan hoeveel licht er op een bepaald oppervlak terechtkomt. Het is de hoeveelheid lumen per vierkante meter. Lux zegt dus iets over hoe sterk het licht is op een specifiek punt. Dit is vooral belangrijk bij fietslampen, want je wilt weten hoe goed de weg voor je verlicht wordt.

Voorbeeld:

• Een lamp kan 750 lumen geven. Op 0,5 meter afstand meet je dan 185 lux, maar op 1,5 meter is dat nog maar 27 lux.

Wat is het praktische verschil?

Het verschil is het best te begrijpen met een voorbeeld uit de fotografie. Fotograferen draait om licht. Fotografen gebruiken lux-meters om de lichtsterkte te meten op het onderwerp dat ze willen fotograferen.

Stel je voor:

• Een lamp met 500 lumen schijnt zonder reflector → het licht verspreidt zich breed.

• Plaats je een reflector achter de lamp → de bundel wordt gericht, en op het werkoppervlak neemt de lux-waarde toe.

De hoeveelheid lumen is dus gelijk gebleven, maar de effectiviteit van het licht (de lux op het oppervlak) is toegenomen.

Waarom is dit belangrijk voor fietslampen?

Als fietser wil je zien en gezien worden. Een hoge lumenwaarde is mooi, maar als dat licht niet goed wordt gebundeld, heb je er weinig aan. Je wilt weten:

• Hoe breed is de lichtbundel?

• Wat is de lux-waarde in het centrum van de bundel?

• Wat is de lux op andere punten?

• Op welke afstand is dit gemeten?

Daarom is een lux-waarde vaak betrouwbaarder voor fietsers dan alleen het aantal lumen.

Richtlijnen voor verlichting per situatie

Er bestaan richtlijnen voor hoeveel lux er nodig is bij bepaalde taken. Hieronder een overzicht:

Voor mensen met een visuele beperking geldt dat de lux-waarden vaak tweemaal zo hoog gewenst zijn.

Voorbeelden van natuurlijke lichtsterkte

Om een gevoel te krijgen bij lux-waarden:

Wat kun je het beste doen als je een fietslamp kiest?

Let niet alleen op het aantal lumen. Vraag jezelf het volgende af:

1. Wat is het aantal lux op verschillende afstanden?

2. Hoe ziet het lichtbeeld eruit (breed, smal, egaal)?

3. Is het licht gericht met een reflector?

Fabrikanten die een duidelijk verlichtingsdiagram tonen met lux-waarden op afstand en spreiding zijn vaak betrouwbaarder dan fabrikanten die alleen met lumen adverteren.

Het verschil tussen lux en lumen is essentieel om te begrijpen als je op zoek bent naar een goede fietslamp. Lumen vertelt hoeveel licht er uit een lamp komt. Lux vertelt hoeveel licht er daadwerkelijk op de weg terechtkomt. Kies dus niet alleen op basis van lumen, maar kijk vooral naar de lux-waarden en hoe het licht verdeeld wordt. Zo weet je zeker dat je veilig en goed verlicht op pad gaat.

oude tekst

Als U een fietslamp wilt kopen, is het prettig te weten hoeveel licht een lamp geeft. Soms staat dit vermeld in het aantal Lux of Lumen. Maar wat is nu het verschil tussen Lux en Lumen? En wat zegt zo’n getal?

De hoeveelheid licht die een lichtbron uitgestraald wordt in de wetenschap uitgedrukt in Candela (cd). Candela is de hoeveelheid licht die door een lichtbron in een bepaalde richting (dat wil zeggen binnen een bepaalde ruimtehoek) wordt uitgezonden.

Naast de Candela is er ook de Lumen (lm). Lumen is de eenheid voor lichtstroom, en geeft de totale lichthoeveelheid aan die een lichtbron uitstraalt per tijdseenheid, ongeacht waar naar toe. Dat kan dus heel geconcentreerd zijn (denk aan een laser), maar ook heel verspreid (denk aan een traditionele gloeilamp die vrij opgesteld staat).

De volgende eenheid is de lichtsterkte, uitgedrukt in Lux (lx). Lux staat voor de lichthoeveelheid per oppervlakte eenheid (bijvoorbeeld vierkante meter), ongeacht de hoeveelheid gebruikte lichtbronnen, de kleur van het licht of de structuur van het oppervlak waar het licht op schijnt. Dit zegt dus meer dan het aantal Lumen, maar nog steeds onvoldoende:

• op welke afstand van de lichtbron is er gemeten? Een 60 watt ‘ouderwetse’ gloeilamp (mat wit, zonder reflector) geeft ongeveer 750 lumen, maar de lichtsterkte neemt snel af: is die op 0,5 meter nog 185 lux, op 1,5 meter is dat nog maar 27 lux!
• hoe is de verdeling (bijvoorbeeld wel of niet homogeen) van het licht zich op het oppervlak? Als bij een lamp de hoeveelheid Lux aangegeven staat is dat meestal in het centrum van de bundel, waar de lichtsterkte het hoogst is.

Wat is nu het verschil tussen Lux en Lumen?

Het verschil tussen Lux en Lumen is het goed te begrijpen door het gebruik van een reflector (spiegel). Als achter een lichtbron een reflector geplaatst wordt, dan blijft de hoeveelheid Lumen (de hoeveelheid licht die een lamp uitstraalt) hetzelfde, maar op het werkoppervlak waar de lichtbron met reflector op gericht is, neemt de hoeveelheid Lux (de hoeveelheid licht op een oppervlak) toe. Fotografen gebruiken daarom lichtsterkte (Lux) meters en houden deze bij het voorwerp wat ze gaan fotograferen.

Als U dus een inschatting wilt hebben hoeveel licht een lamp afgeeft, wilt U eigenlijk een plaatje zien met:

• het spreidingsgebied van de lichtbundel (wat voor bundel geeft de lichtbron)
• verschillende meetpunten (naast het centrum ook op een aantal plaatsen er omheen), en
• de afstand tussen de lamp en het meetpunt.

Richtlijnen.

Voor veel taken bestaan er richtlijnen met betrekking tot de lichtsterkte op het werk-oppervlak. Hieronder een aantal voorbeelden voor ‘goedzienden’ (voor slechtzienden is de gewenste lichtsterkte ongeveer het dubbele):

Als U in Google de woorden lichtsterkte en richtlijn opgegeeft, ziet U dat er voor veel verschillende omstandigheden richtlijnen zijn.