Kettingwielen: de stille kracht achter je fietsaandrijving

Kettingwielen zijn onmisbare onderdelen van de fietsaandrijving. Ze zorgen samen met de ketting en andere kettingwielen voor een efficiënte overbrenging van kracht. Toch worden ze vaak onterecht “tandwielen” genoemd. In dit artikel duiken we dieper in de wereld van kettingwielen. Wat zijn het precies? Wat is het verschil met tandwielen? En waarom zijn ze zo belangrijk voor je fiets?

Wat zijn kettingwielen?

Een kettingwiel is een wiel met tanden die in een ketting grijpen. Deze tanden zorgen ervoor dat de ketting niet slipt tijdens het trappen. Kettingwielen komen voor aan de voorzijde (bij de crank) en aan de achterzijde (bij de cassette of naaf). De kracht van de fietser op de pedalen wordt via het voorste kettingwiel en de ketting overgebracht naar het achterwiel. Zo komt de fiets in beweging.

Verschil tussen kettingwiel en tandwiel

Veel mensen gebruiken de termen “tandwiel” en “kettingwiel” door elkaar. Toch is er een duidelijk verschil. Een tandwiel grijpt met zijn tanden direct in op een ander tandwiel. Dit zie je bijvoorbeeld bij klokken of transmissies in auto’s. Een kettingwiel daarentegen grijpt niet direct in op een ander wiel, maar werkt samen met een ketting als tussenverbinding.

Kettingwielen worden dus vaak verkeerd benoemd. Op een fiets heb je te maken met kettingwielen, omdat de overbrenging met een ketting gebeurt.

Verschillende soorten kettingwielen

Er zijn meerdere soorten kettingwielen, afhankelijk van de plaats op de fiets en het type aandrijving:

• Voorkettingwiel (crankblad): dit is verbonden aan de pedalen en zorgt voor de krachtinvoer.

• Achterkettingwiel: onderdeel van de cassette (bij derailleurversnelling) of geïntegreerd in een naafversnelling.

• Singlespeed kettingwielen: voor fietsen zonder versnellingen, zoals stadsfietsen of fixies.

• E-bike kettingwielen: speciaal ontworpen voor elektrische fietsen, vaak robuuster.

Materiaal en duurzaamheid

Kettingwielen worden vaak gemaakt van staal, aluminium of zelfs titanium. Stalen kettingwielen zijn duurzaam en slijtvast, maar ook zwaarder. Aluminium is lichter en vaak populair bij sportieve fietsen. Titanium combineert duurzaamheid en licht gewicht, maar is duurder.

Een goed kettingwiel gaat duizenden kilometers mee, mits goed onderhouden. Slijtage aan de tanden kan leiden tot een slechte kettingloop en zelfs kettingbreuk.

Wanneer moet je een kettingwiel vervangen?

Tekenen dat je kettingwiel aan vervanging toe is:

• Versleten, puntige of kromme tanden.

• Ketting die doorschiet tijdens het trappen.

• Geluid of gekraak bij het fietsen.

• De ketting loopt niet meer soepel.

Het is aan te raden om bij het vervangen van de ketting ook de kettingwielen te controleren. Een versleten ketting kan namelijk ook de kettingwielen sneller doen slijten.

Onderhoud van kettingwielen

Goed onderhoud verlengt de levensduur van je kettingwielen. Enkele tips:

• Regelmatig schoonmaken: verwijder vuil en vet met een ontvetter.

• Smeren van de ketting: een goed gesmeerde ketting vermindert wrijving en slijtage.

• Controle op slijtage: gebruik een kettingchecker en bekijk de vorm van de tanden.

Voor sportieve fietsers is het raadzaam om na elke rit in nat weer de aandrijving schoon te maken en opnieuw te smeren.

Kettingwielen en overbrengingsverhouding

De combinatie van het aantal tanden op het voorste en achterste kettingwiel bepaalt de overbrengingsverhouding. Dit beïnvloedt hoe licht of zwaar je trapt. Meer tanden vooraan betekent zwaarder trappen, maar hogere snelheid. Meer tanden achteraan betekent lichter trappen, maar minder snelheid. Racefietsen en mountainbikes hebben vaak meerdere kettingbladen en cassettes met veel tandwielen om verschillende terreinen aan te kunnen.

Belangrijke rol in e-bikes

In elektrische fietsen (e-bikes) is de aandrijving vaak zwaarder belast. Daarom worden e-bike kettingwielen speciaal versterkt. Sommige systemen, zoals de Bosch-aandrijving, maken gebruik van een middenmotor, waarbij het kettingwiel direct met de motor verbonden is. Hier is duurzaamheid nog belangrijker.

oude tekst

Kettingwielen.

Kettingwielen zijn van tanden voorzien wielen die tezamen met de ketting en een ander kettingwiel een overbrenging vormt.
Vaak ten onrechte aangeduid als tandwiel.