Werking derailleursystemen.

Het derailleursysteem is een van de meest gebruikte schakelsystemen op sportieve fietsen, racefietsen en mountainbikes. Het stelt de fietser in staat om soepel te schakelen tussen verschillende versnellingen, zodat je altijd met de juiste trapfrequentie kunt fietsen – of je nu een heuvel op rijdt of over vlakke wegen zoeft.

In dit artikel leggen we uit hoe het derailleursysteem werkt, welke onderdelen erbij horen en hoe de kettingverschuiving tot stand komt.

Wat is een derailleursysteem?

Een derailleursysteem bestaat uit meerdere tandwielen (voor en achter) en een ketting die tijdens het fietsen over deze tandwielen verplaatst kan worden.

Door te schakelen springt de ketting van het ene tandwiel naar het andere. Hierdoor verandert de overbrengingsverhouding, wat betekent dat je zwaarder of lichter gaat trappen.

Een fiets met drie kettingbladen voor en drie tandwielen achter heeft theoretisch 9 versnellingen (3 x 3). In de praktijk zijn sommige combinaties minder efficiënt vanwege de schuine kettinglijn.

Belangrijkste onderdelen van een derailleursysteem

Een compleet derailleursysteem bestaat uit de volgende onderdelen:

1. Kettingbladen (voortandwielen)

Deze zijn gemonteerd op de crank (bij de trappers). Meestal heeft een racefiets twee of drie kettingbladen.

2. Ketting

De ketting verbindt de voor- en achtertandwielen. Deze moet soepel kunnen bewegen over alle tandwielen.

3. Kettingwielen (achtertandwielen / cassette)

Deze zijn bevestigd aan het achterwiel, meestal via een freewheel of een cassette op het freehub-mechanisme.

4. Voorderailleur

Een beweegbaar kettinggeleider die de ketting van het ene naar het andere kettingblad duwt.

5. Achterderailleur

Deze zorgt voor het schakelen tussen de verschillende achtertandwielen. Daarnaast houdt hij de ketting gespannen bij wisselende lengtes van de kettinglijn.

6. Binnen- en buitenkabels

Zorgen voor de verbinding tussen de schakelaars op het stuur en de derailleurs.

7. Schakelaars (shifters)

Deze bedien je met de hand om de kabels aan te trekken of te ontspannen. Hierdoor beweegt de derailleur.

8. Freewheel

Het mechanisme in de achternaaf dat ervoor zorgt dat het wiel vrij kan draaien terwijl je niet trapt.

Hoe werkt schakelen met een derailleursysteem?

Schakelen doe je door een hendel of draaigreep op het stuur te bedienen. Dit activeert via een kabel de voorderailleur of achterderailleur.

• Achter schakelen: de ketting wordt zijwaarts geduwd door de achterderailleur, waardoor deze naar een groter of kleiner tandwiel gaat.

• Voor schakelen: de voorderailleur duwt de ketting naar een ander kettingblad.

De achterderailleur heeft ook een veerspanning die de ketting strak houdt, ongeacht op welk tandwiel je fietst.

Waarom zijn er meerdere versnellingen?

Meerdere versnellingen zorgen ervoor dat je de kracht die je levert efficiënt kunt omzetten in snelheid of klimvermogen.

• Op een vlak parcours kies je voor een grote versnelling: groot voorblad, klein achtertandwiel.

• In een heuvelachtig terrein kies je voor een lichte versnelling: klein voorblad, groot achtertandwiel.

Door een juiste cadans (trapsnelheid) te behouden, voorkom je overbelasting van je knieën en fiets je efficiënter.

Veelvoorkomende combinaties

• Racefiets: vaak 2 of 3 kettingbladen voor en 9 tot 12 tandwielen achter → 18 tot 36 versnellingen.

• Mountainbike: vaak 1 of 2 bladen voor en 10 tot 12 achter → 10 tot 24 versnellingen.

• Stadsfiets met derailleur: meestal 1 voorblad en 6 tot 8 versnellingen achter.

Nadelen van een derailleursysteem

Hoewel het systeem licht en efficiënt is, heeft het ook nadelen:

• Gevoelig voor vuil en regen → regelmatig onderhoud nodig.

• Niet schakelen onder zware belasting → kans op overslaan van de ketting.

• Buitenlijn combinaties (bijv. groot voorblad + groot achtertandwiel) veroorzaken extra slijtage.

Onderhoud en afstelling

Voor een goed functionerend derailleursysteem is regelmatig afstellen en schoonmaken noodzakelijk.

Wil je weten hoe je de derailleur moet afstellen? Bezoek dan onze technische pagina over derailleur afstellen voor een gedetailleerde uitleg.

oud tekst

Werking derailleursystemen.

Het principe van de derailleurversnelling is eenvoudig. Door zowel voor als achter meerdere kettingwielen te monteren en de ketting tijdens het fietsen van kettingwiel te laten wisselen, kan de versnelling aangepast worden aan de omstandigheden. Als de fiets 3 kettingbladen voor heeft en 3 kettingwielen achter, dan zijn er op deze fiets theoretisch 3 x 3 verschillende combinaties mogelijk. De kettingwielen zijn via een freewheel bevestigd aan de achternaaf.

Het  derailleursysteem op de fiets zorgt ervoor dat het wisselen van de ketting naar een ander tandwiel (voor of achter) tijdens het fietsen mogelijk is. De voor- en achterderailleur zijn kettinggeleiders die tegen de zijkant van de ketting kunnen duwen, waardoor deze van het ene op het andere kettingwiel kan springen. De achterderailleur zorgt er tevens voor dat de ketting bij de verschillende kettingwielcombinaties gespannen is. De derailleurs worden via een kabel bediend door schakelaars die op of bij het stuur geplaatst zijn.

Het derailleursysteem op de fiets bestaat uit de volgende onderdelen:

– De kettingbladen

• De ketting

– De kettingwielen

• De Voorderailleur

– De achterderailleur

• De binnen- en buitenkabels
• De Schakelaars
• Het freewheel.

Voor technische pagina’s over derailleur afstellen kunt u naar de volgende pagina toe.