Radiaal spaken: de lichtste en stijfste manier van wielspaken

Radiaal spaken is een van de eenvoudigste en meest opvallende manieren om fietswielen te bouwen. In tegenstelling tot gekruiste patronen, waarbij spaken elkaar meerdere keren kruisen, lopen bij deze techniek de spaken in een rechte lijn van de naaf naar de velg. Dit zorgt voor een strak uiterlijk en een superlichte constructie. Toch is deze methode niet zonder risico’s. In dit artikel ontdek je de voor- en nadelen en de verschillende methodes van deze bijzondere spaaktechniek.

Wat houdt het in?

Bij deze manier van spaken lopen de spaken zonder kruising rechtstreeks van de naafflens naar de velg. Deze techniek staat bekend als “0x gekruist”, wat aangeeft dat er geen kruisingen tussen de spaken plaatsvinden. Het resultaat is een minimalistische, elegante wielopbouw.

Deze aanpak wordt vaak toegepast op voorwielen zonder schijfrem of op kleine fietsmodellen waarbij gewicht en stroomlijn essentieel zijn.

Drie varianten van radiale spaakopbouw

Er zijn drie manieren waarop deze techniek kan worden uitgevoerd:

1. Allemaal buitenste spaken (spaakkoppen aan de binnenkant van de flens)

Bij deze methode zitten de spaakkoppen aan de binnenzijde van de flens. Dit levert technische voordelen op: de kop van de spaak wordt beter ondersteund en er ontstaat minder beweging. Het wiel wordt hierdoor stijver. Deskundigen stellen dat deze opbouw tot 10% stijvere wielen oplevert.

2. Allemaal binnenste spaken (spaakkoppen aan de buitenkant)

Hier bevinden de koppen zich aan de buitenkant van de flens. Veel fietsers vinden dit visueel aantrekkelijker. Toch is deze methode minder robuust, omdat de ondersteuning van de spaakkop afneemt, wat kan leiden tot slijtage.

3. Afwisselend binnen en buiten

Deze aanpak wisselt binnenste en buitenste spaken af. Esthetisch biedt dit een evenwichtig beeld, maar technisch heeft het geen voordeel boven de andere twee methodes.

Voordelen van deze spaakmethode

• Lager gewicht: Kortere, rechte spaken besparen gewicht.

• Beter voor de aerodynamica: Minder turbulentie dankzij het open patroon.

• Hoge stijfheid: Leidt tot directe krachtoverdracht, ideaal voor prestatiegerichte toepassingen.

Nadelen om rekening mee te houden

• Slechte weerstand tegen zijdelingse krachten: Niet geschikt voor toepassingen met veel zijbelasting, zoals achterwielen of schijfremmen.

• Hogere belasting op de naafflens: De flens krijgt meer directe kracht te verduren, wat de kans op scheurtjes vergroot.

• Kwetsbaarheid: Zowel spaken als flenzen kunnen sneller beschadigen bij ongeschikte toepassingen.

Toepassing bij kleine wielen

Bij kleine fietswielen, zoals die van 20 inch of kleiner, kiest men vaak voor deze opbouw met de spaakkoppen aan de buitenkant van de flens. Dit voorkomt dat er teveel buiging ontstaat bij de spaaknippel, iets wat bij korte spaken sneller voorkomt.

Garantie en aanbevelingen

Niet alle merken staan deze methode toe. Shimano bijvoorbeeld biedt geen garantie op standaardnaven wanneer deze techniek wordt gebruikt. Dit komt door de verhoogde belasting op de flens. Het is daarom belangrijk om enkel speciaal ontworpen naven te gebruiken voor deze toepassing.

Wanneer wel en wanneer niet?

Deze techniek is ideaal als je op zoek bent naar:

• Een lichtgewicht wielset voor gebruik op de weg.

• Een strakke, moderne uitstraling van je fiets.

• Snelle acceleratie dankzij de hoge stijfheid.

Pas het alleen toe op:

• Voorwielen zonder schijfremmen.

• Kleine fietswielen.

• Naven die specifiek hiervoor zijn ontworpen.

Voor toepassingen met hoge zijwaartse krachten of zware belasting blijft een gekruist spaakpatroon de betere keuze.

.

oude tekst

Radiaal spaken.

De meest eenvoudige manier van wielen spaken is radiaal ( 0x gekruist ).

Dit kan op drie manieren worden gedaan.

1. Allemaal buitenste spaken (alle spaakkoppen binnen)
2. Allemaal binnenste spaken (alle spaakkoppen buiten)
3. Om en om.

De tweede methode is volgens sommigen mooier.
De eerste methode is het beste; het wiel is ongeveer 10% stijver, omdat de spaken verder uit elkaar staan en de spaakkop wordt beter gesteund door de flens, waardoor hij minder kan werken.

Dit is een zwak punt bij radiale wielen; niet alleen spaken breken, maar ook naafflenzen!
Deze worden bij radiaal spaken zwaar belast.
Een radiaal wiel is echter aerodynamisch, superlicht en superstijf. N.B. Shimano geeft geen garantie op de standaard naven bij radiaal spaken!
Bij wieltjes van 20 inch of kleiner, kiest men bij radiaal spaken voor binnenste spaken, omdat er gauw extra stress op de spaak komt door verbuiging in de nippel.