U-Brake.

De U-brake was jarenlang een veelgebruikte remsoort op fietsen in het sportieve segment, vooral op BMX- en ATB-fietsen. Deze rem, die valt onder de zogenaamde centerpull-remmen, werd rechtstreeks op het frame gemonteerd via vaste nokken. Hoewel de U-brake tegenwoordig zelden nog wordt toegepast op moderne fietsen, is het een remsysteem dat het verdient om herinnerd te worden. In dit artikel duiken we in de techniek, het gebruik, de voor- en nadelen, en waarom de U-brake inmiddels grotendeels verdwenen is uit het hedendaagse fietsbeeld.

Wat is een U-brake?

Een U-brake is een type velgrem waarbij de remarmen onder het remblok scharnieren, met de remkabel die van boven naar beneden door een yoke of centerpull-mechanisme loopt. De remarmen worden niet vastgezet op de vorkkroon of op de cantilever nokken, zoals bij traditionele remmen, maar op een plek onder het liggende framegedeelte, dicht bij het achterwiel.

Dit maakt de U-brake technisch gezien een centerpull-rem, net als de oudere modellen van Mafac en Weinmann, maar met een unieke positionering en vormgeving. Dit remtype werd voornamelijk toegepast in de jaren ’80 en begin jaren ’90 op BMX-fietsen en vroege mountainbikes (ATB’s).

Voordelen van de U-brake

Ondanks het feit dat de U-brake tegenwoordig bijna volledig verdwenen is, had het systeem destijds een aantal duidelijke voordelen:

• Lagere bedieningskracht: In vergelijking met klassieke zijtrekremmen (caliper brakes) of sommige knijpremmen was de kracht die nodig was om de rem te bedienen lager. Dit maakte de U-brake populair bij jongere fietsers en in disciplines waar snelle controle vereist was.

• Relatief eenvoudige montage: Doordat de remmen op vaste nokken werden gemonteerd, was het monteren eenvoudiger en stabieler dan bij loshangende systemen.

• Duurzaamheid: De robuuste constructie maakte de U-brake geschikt voor het ruige werk op BMX-parcoursen en onverharde paden.

Fabrikanten van U-brakes

Er zijn verschillende merken die U-brakes produceerden. De bekendste fabrikanten van centerpull remsystemen in het algemeen waren:

• Mafac – met name bekend van hun centerpull remmen op racefietsen.

• Universal – een Italiaans merk dat bekend stond om hun eenvoudige en functionele remsystemen.

• Weinmann – vooral populair op touring- en stadsfietsen.

• Diacompe – dit merk hield het langst vast aan de U-brake en had tot voor kort nog modellen beschikbaar voor BMX-fietsen.

Vooral Diacompe heeft een lange historie binnen de BMX-wereld, waar betrouwbaarheid en kracht belangrijker zijn dan modetrends.

Waarom de U-brake verdween

Hoewel de U-brake voordelen bood, werd het systeem langzaam maar zeker vervangen door nieuwere remtypen. Dit had een aantal oorzaken:

1. Moeilijke bereikbaarheid

De positionering van de rem onder het liggende frame maakte het afstellen, schoonmaken en onderhouden van de U-brake lastiger dan bij bovengeplaatste remsystemen. Zeker in modderige omstandigheden of bij dagelijkse fietsen was dit een nadeel.

2. Opkomst van de V-brake en schijfrem

Vanaf het midden van de jaren ’90 kwam de V-brake sterk op, vooral dankzij Shimano. V-brakes zijn makkelijker af te stellen, krachtiger en beter bestand tegen vuil. In de mountainbikewereld zijn ze inmiddels grotendeels vervangen door hydraulische schijfremmen, die superieure remkracht leveren onder alle omstandigheden.

3. Framecompatibiliteit

Een fietsframe moest speciaal ontworpen zijn om een U-brake te kunnen monteren. Omdat dit niet universeel was, werden fabrikanten beperkt in hun ontwerpvrijheid. Moderne frames zijn afgestemd op V-brake nokken of schijfrembevestigingen, waardoor U-brake frames zeldzaam zijn geworden.

U-brake in de BMX-scene

Toch is de U-brake nooit helemaal verdwenen. In de old school BMX-scene wordt dit type rem nog steeds gebruikt en gewaardeerd. Vooral bij heruitgaven van klassieke modellen of restauratieprojecten wordt de U-brake als authentiek onderdeel beschouwd.

Bovendien is het bij freestyle BMX belangrijk dat remmen niet uitsteken. De lage montage van de U-brake maakt het een favoriet in disciplines zoals flatland en street, waar voetcontact met het frame frequent is.

De U-brake is een prachtig voorbeeld van hoe technische innovatie zich ontwikkelt in de fietsindustrie. Waar deze rem ooit een veelgebruikte standaard was voor BMX en mountainbikes, is hij inmiddels grotendeels vervangen door modernere systemen. Toch blijft de U-brake een stukje fietshistorie dat respect verdient, vooral binnen nichemarkten en onder liefhebbers van vintage fietsen.

oude tekst

U-Brake

De U-brake is inmiddels bijna verdwenen, dit was een centerpullrem die op vaste nokken op het frame geschroefd werd, en die je wel op het achterwiel van BMX of ATB fietsen aantrof.
Voordeel van centerpull remmen was altijd de ten opzichte van knijpremmen lagere bedieningskracht, en de nog redelijk eenvoudige montage. De meeste centerpulls kwamen van Mafac, Universal en Weinman, en Diacompe heeft nog U-brakes in het BMX-programma.