Vlechten en richten van het wiel.

Het juist spaken van een fietswiel is een vak apart. Wie denkt dat het eenvoudig is, vergist zich. Een goed gebouwd wiel vraagt om precisie, techniek en geduld. Het vlechten van het wiel – oftewel het spaken – moet correct worden uitgevoerd om een betrouwbaar, duurzaam en recht wiel te garanderen.

Waarom is correct wiel vlechten zo belangrijk?

Een wiel dat niet goed gevlochten of gericht is, verliest zijn stevigheid, rolt onregelmatig of loopt zelfs aan. Dit vergroot de kans op spaakbreuk en verminderde rijeigenschappen. Het goed spaken en richten van het wiel zorgt ervoor dat de kracht van de fietser gelijkmatig over het wiel verdeeld wordt. Ook voorkomt het ongewenste trillingen, geluiden of slingeringen tijdens het fietsen.

Stap 1: Controleer de velg vóór het vlechten

Voordat je begint met het spaken of vlechten van een wiel, moet je controleren of de velg recht en rond is. Een kromme of eivormige velg zorgt voor een onregelmatige spaakspanning, wat het richten bemoeilijkt en de levensduur van het wiel beperkt.

Let vooral op de lasnaad van de velg. Hier zit vaak een lichte knik. Deze is meestal moeilijk of zelfs onmogelijk te corrigeren. Een velg met een knik bij de las wordt dan ook standaard afgekeurd.

Tip:

Gebruik een andere, perfect ronde velg om de vorm van je huidige velg te controleren. Houd beide tegen elkaar en draai langzaam rond. Zo zie je snel of er afwijkingen zijn in de rondheid.

Stap 2: De naaf in het midden

Een ander essentieel onderdeel is het correct positioneren van de naaf. Deze moet exact in het midden van de velg komen te zitten, zodat het wiel symmetrisch is. Als de naaf scheef zit, is het wiel uit balans en komt er te veel spanning op een kant te staan. Dit leidt uiteindelijk tot spaakbreuk en slingering.

Tijdens het vlechten moet je continu controleren of de naaf nog in de juiste positie zit. Dit kun je doen door te meten vanaf de naaf tot aan de binnenkant van de velg. Links en rechts moet exact gelijk zijn.

Stap 3: Het vlechten van de spaken

Bij het vlechten van het wiel plaats je de spaken in een bepaald patroon: kruispatroon of radiaal patroon, afhankelijk van het soort wiel. Meestal wordt gekozen voor een 3-kruis patroon bij gewone fietsen, omdat dit een goede balans biedt tussen stijfheid en sterkte.

Belangrijke aandachtspunten:

• Spaaklengte: deze moet exact kloppen, anders krijg je een ongelijke spanning.

• Volgorde van de spaken: begin met de binnenste spaken van één zijde, daarna de buitenste, dan wissel je van kant.

• Aandraaien van de nippels: werk gelijkmatig in kleine stappen, draai alle spaken eerst handvast.

Een goed gevlochten wiel heeft spaken met een gelijke basisvoorspanning. Daarmee wordt het richten eenvoudiger.

Stap 4: Het richten van het wiel

Wanneer het wiel eenmaal gevlochten is, begint het richten. Dit gebeurt meestal met een richtbok, een speciaal gereedschap waarmee je nauwkeurig afwijkingen in hoogte en zijwaartse slingering kunt meten.

Je richt op drie vlakken:

1. Zijdelingse slingering: de velg mag niet naar links of rechts uitslaan.

2. Hoogteslinger: de velg mag geen hobbels of kuilen vertonen.

3. Centrering: de velg moet exact in het midden van de naaf staan.

Het richten gebeurt door kleine correcties aan te brengen in de spaakspanning. Spaken aan de kant waar de velg uitslaat worden iets strakker gezet, aan de andere kant juist iets losser.

Wees geduldig en werk steeds in kleine stappen. Te veel spanning ineens kan de spaak of de nippel beschadigen, of zelfs de velg vervormen.

Belang van gelijke spaakspanning

Een wiel met ongelijke spaakspanningen is kwetsbaar. Het slingert sneller, heeft minder stijfheid en is vatbaarder voor schade. Ook zal het wiel sneller opnieuw gericht moeten worden.

Gebruik bij voorkeur een spaakspannings meter om de spaakspanning te controleren en zo een gebalanceerd geheel te creëren.

Het vlechten en richten van een wiel vereist nauwkeurigheid, goed gereedschap en kennis van zaken. Alleen met een goed voorbereide velg, een gecentreerde naaf en een zorgvuldig gespannen spaakpatroon bereik je een sterk, stabiel en duurzaam fietswiel. Een goede voorbereiding en het werken volgens een vaste methode maken het verschil tussen een wiebelend wiel en een perfect rollend exemplaar.

oude tekst

Het vlechten en richten van het wiel.

Het juist spaken van een wiel is geen eenvoudige opgave.

De naaf moet perfect in het midden zitten.
De velg mag niet slingeren in hoogte en zijdelingse richting en de spaken moeten de juiste spanning hebben en in het juiste patroon gevlochten worden.

Voor het vlechten moet gecontroleerd worden of de velg goed rond en vlak is.
Wanneer de velg niet vlak is moet deze voorzichtig recht gebogen worden.
De rondheid kan gecontroleerd worden door de velg langs een velg te houden waarvan bekend is dat die rond is.
Vooral bij de las vertoont een velg vaak een knik.
Deze is lastig te verwijderen.
Een velg met een knik bij de las moet daarom afgekeurd worden.
Hoewel het mogelijk is door de spaakspanning een niet ronde en vlakke velg goed te krijgen is het niet verstandig.
Het vlechten is een stuk lastiger en de spanningsverdeling in de spaken is niet gelijk waardoor niet overal de
ideale voorspanning te bereiken is en het wiel snel gaat slingeren.

Voor een duidelijke uitleg over het bouwen van een wiel kunt u op deze pagina terecht.
Voor een uitleg over het richten van een wiel kunt u op deze pagina terecht.