Duimschakelaars.

Wat zijn duimschakelaars?

Duimschakelaars worden veel gebruikt op fietsen met een recht stuur. Vooral bij mountainbikes, trekkingfietsen en hybride fietsen zie je dit type schakelaar terug. Shimano is één van de bekendste fabrikanten van deze schakelaars. In dit artikel gaan we dieper in op de Rapidfire en Tapfire (ook wel Topfire genoemd) schakelaars van Shimano.

De focus keyphrase voor dit artikel is:
Shimano Rapidfire schakelaars

Hoe werkt een Shimano Rapidfire schakelaar?

De Shimano Rapidfire shifters worden direct op de remgreep gemonteerd. Dit systeem werkt met twee afzonderlijke hendels.

• Eén hendel is voor opschakelen (naar een zwaarder verzet).

• De andere hendel is voor afschakelen (naar een lichter verzet).

Wat handig is aan dit systeem: de hendels staan altijd in dezelfde positie, ongeacht de gekozen versnelling. Dit maakt het schakelen intuïtief en gemakkelijk, vooral tijdens het fietsen op ruig terrein of bij snelle wisselingen in snelheid.

Wat is het Tapfire (Topfire) systeem van Shimano?

Shimano heeft bij de Nexave-systemen een iets andere aanpak: de Tapfire schakelaars. Bij deze schakelaars zijn de traditionele hendels vervangen door drukknoppen.

• Druk je op de knop voor de achterderailleur, dan schakelt de ketting naar een groter tandwiel.

• Druk je op de knop voor de voorderailleur, dan schakelt de ketting naar een kleiner tandwiel.

Met andere woorden: het systeem schakelt naar een lichtere versnelling wanneer je op de knoppen drukt. Dit maakt het ideaal voor stadsfietsen en toerfietsen waar comfort voorop staat.

De voordelen van Shimano Rapidfire schakelaars

• Licht en snel schakelen

• Remmen en schakelen tegelijkertijd mogelijk

• Hendels keren altijd terug naar hun uitgangspositie

• Precieze bediening, ook bij sportief gebruik

De nadelen van duimschakelaars

Ondanks de voordelen zijn er ook enkele nadelen:

• Complexe constructie waardoor vuil makkelijker problemen veroorzaakt

• Gevoelig voor storingen bij slecht onderhoud

• Sneller defect dan eenvoudige draaischakelaars

Vooral in natte en modderige omstandigheden is het belangrijk om de schakelaars regelmatig schoon te maken.

Hoe zit het mechanisch in elkaar?

De Rapidfire schakelaars hebben een uitgekiend mechanisme:

• De binnenkabel zit bevestigd aan een klein tonnetje met tanden aan de buitenkant.

• Drie verschillende palmechanismes zorgen ervoor dat het tonnetje telkens precies één klik draait.

• De opschakelpal duwt het tonnetje omhoog.

• Een andere pal houdt het tonnetje op zijn plaats om terugvallen te voorkomen.

• Bij het afschakelen ontkoppelt deze pal en zorgt een tweede pal dat het tonnetje één klik terugdraait.

Dit slimme systeem zorgt ervoor dat de hendels na gebruik steeds terugveren naar hun uitgangspositie.

Onderhoud van Shimano Rapidfire schakelaars

Hoewel het technisch mogelijk is om de schakelaar helemaal uit elkaar te halen, wordt dit niet aangeraden. De montage is complex en tijdrovend, vooral het plaatsen van de kleine veren.

Bij slecht schakelen kun je het volgende doen:

1. Verwijder de beschermkap.

2. Maak de onderdelen voorzichtig schoon.

3. Smeer de schakelaar opnieuw met teflonvet.

Helpt dit niet? Dan is het meestal beter om de complete schakelaar te vervangen.

Extra functies: Flight Deck compatibiliteit

De XTR-uitvoeringen van Shimano’s duimschakelaars bieden nog een extra optie: ze kunnen uitgerust worden met knoppen om een Shimano Flight Deck fietscomputer te bedienen. Dit zorgt voor een naadloze integratie tussen schakelen en het aflezen van informatie op de fietscomputer.

Conclusie: Shimano Rapidfire schakelaars zijn populair en betrouwbaar

De Shimano Rapidfire schakelaars zijn ideaal voor sportieve fietsers die snel en precies willen schakelen. Dankzij de handige duimbediening kun je altijd schakelen zonder je handen van het stuur te halen. Voor stadsfietsers of toerfietsers biedt het Tapfire systeem een comfortabele en eenvoudige bediening via drukknoppen.

Regelmatig onderhoud is wel belangrijk om het systeem soepel te houden. Bij problemen is vaak schoonmaken en smeren voldoende, maar in sommige gevallen is vervanging de beste optie.

OUDE TEKST

Duimschakelaars (Rapidfire en Topfire van Shimano).

De Rapidfire shifters van Shimano (afb. 54) worden bij rechte sturen aan de remgreep bevestigd en met de duim geschakeld.
De schakelaar is voorzien van twee verstellers. Een voor het opschakelen en een voor het afschakelen.
De verstellers staan bij alle schakelstanden in dezelfde positie.

Bij de Nexave systemen van Shimano wordt gebruik gemaakt van Tapfire schakelaars.
Bij deze schakelaars is zijn de hendels vervangen door drukknoppen.
Als deze drukknop bediend wordt, dan schakelt de achter derailleur naar een groter tandwiel.
Deze schakelaars horen dan ook bij derailleurs die andersom” werken. Als de knop voor de voorderailleur bediend wordt, dan zal er een kleiner tandwiel geschakeld worden.
Dus: door het bedienen van de knoppen wordt een lichtere versnelling geschakeld.

De voordelen van dit type schakelaar zijn, dat het schakelen zeer licht gaat en dat je kunt remmen en schakelen tegelijkertijd.
Het nadeel van de duimschakelaar is, dat deze ingewikkeld van constructie is.
Daardoor zijn duimschakelaars gevoeliger voor vuil en gaan ze sneller kapot dan de constructief eenvoudige draaischakelaars.

De constructie bestaat uit een tonnetje waar de binnenkabel aan bevestigd wordt.
Het tonnetje is aan de buitenkant voorzien van tanden voor drie verschillende palmechanismes.
Aan de schakelaar die opschakelt is een pal bevestigd die het tonnetje steeds een stap omhoog duwt.
In de schakelaar is een pal gemonteerd die in de tanden van het tonnetje valt en voorkomt dat het tonnetje terugvalt.
De hendel die afschakelt ontkoppelt deze pal. Tegelijkertijd duwt die een andere pal in de tanden van het tonnetje.
Door het tegelijkertijd koppelen en ontkoppelen van de pallen draait het tonnetje bij elke druk op de hendel maar één klik terug.
Door het gebruik van pallen is het mogelijk dat de hendels steeds weer terugkeren in hun oorspronkelijke positie.

Hoewel het wel mogelijk is het mechanisme uit elkaar te halen, is dit niet verstandig.
Het kost veel te veel tijd om alle onderdelen weer goed te monteren (vooral het monteren van de diverse veren is lastig.
Wanneer de schakelaar niet goed functioneert moet de beschermkap verwijderd worden en moeten de onderdelen schoongemaakt worden en opnieuw gesmeerd met teflonvet. Als dat niet afdoende is, moet de schakelaar in zijn geheel vervangen worden.

De XTR uitvoeringen van de duimschakelaars van Shimano kunnen voorzien worden van bedieningsknoppen voor de fietscomputer.
Hierbij hoort dan wel de Flight Deck computer van Shimano.