Gebruikte spaakpatronen

Inleiding

Bij het bouwen van fietswielen spelen spaakpatronen een belangrijke rol. Ze bepalen niet alleen de sterkte en duurzaamheid van het wiel, maar ook hoe krachten worden overgebracht. In dit artikel bespreken we de verschillende gebruikte spaakpatronen, hun toepassingen en aandachtspunten.

Het radiale spaakpatroon

Bij een radiaal spaakpatroon lopen alle spaken in een rechte lijn van de naafflens naar de velg. Er zijn geen kruisingen tussen de spaken. Dit type spaakpatroon is licht en ziet er strak uit.

Een radiaal gespaakt wiel is echter niet geschikt om draaimomenten van de naaf naar de velg over te brengen. Daarom wordt dit patroon alleen gebruikt voor voorwielen zonder schijfremmen, meestal met velgremmen.

Nadelen van het radiale spaakpatroon zijn:

• Minder veerkracht.

• Hogere belasting op de naafflens.

• Kans op beschadiging van aluminium naven.

Vooral bij naven met weinig materiaal rond de spaakgaten kan radiale spakening leiden tot flensbreuk. Daarom wordt aangeraden radiaal te spaken bij wielen met 28 of 32 spaken.

Het 1 over 4 spaakpatroon

Bij het 1 over 4 spaakpatroon kruist elke spaak vier andere spaken voordat hij de velg bereikt. De spaken staan bijna loodrecht op de naaf.

Dit patroon:

• Is ideaal om draaimomenten van de naaf naar de velg te geleiden.

• Zorgt voor maximale vering dankzij de langere spaaklengte.

Het 1 over 4 patroon wordt alleen toegepast op:

• 36-spaaks wielen.

• Wielen met een 622 mm velgmaat.

• Naven met een lage flens.

Bij kleinere wielen of naven met hoge flenzen kan 1 over 4 niet worden gebruikt. De spaken zouden elkaar dan hinderen ter hoogte van de spaakkoppen.

Het 1 over 3 spaakpatroon

Het meest voorkomende spaakpatroon is het 1 over 3 patroon. Hier kruist iedere spaak drie andere spaken.

Kenmerken van het 1 over 3 spaakpatroon:

• Iets minder vering dan 1 over 4.

• Goede combinatie van sterkte, duurzaamheid en krachtsoverdracht.

• Breed toepasbaar voor verschillende soorten wielen.

Veel fietsen, van stadsfietsen tot racefietsen, gebruiken standaard het 1 over 3 patroon.

Het 1 over 2 spaakpatroon

Bij het 1 over 2 spaakpatroon kruist elke spaak slechts twee andere spaken.

Specifieke toepassingen zijn:

• 559 mm wielen (26 inch).

• Wielen met trommelremnaven met twee hoge flenzen.

Door de kleinere hoek is dit patroon minder flexibel en vooral geschikt voor specifieke rem- en naafcombinaties.

Gecombineerd 1 over 2 en 1 over 3 spaakpatroon

Soms wordt een combinatie van twee patronen gebruikt. Bij 559 mm wielen met trommelremnaven die een hoge en een lage flens hebben, wordt dit toegepast.

De opbouw is als volgt:

• Aan de kant van de hoge flens: 1 over 2 spaakpatroon.

• Aan de kant van de lage flens: 1 over 3 spaakpatroon.

Deze aanpak zorgt voor een betere balans in krachten en een gelijkmatiger wielbelasting.

Conclusie

De keuze van het juiste spaakpatroon hangt af van de toepassing van het wiel, het type naaf, de velgmaat en de gewenste eigenschappen zoals sterkte, gewicht en veerkracht. Door goed na te denken over het gebruikte spaakpatroon kan een wielbouwer wielen maken die optimaal presteren onder de beoogde omstandigheden.

Samenvatting

• Radiaal spaakpatroon: Licht en strak uiterlijk, niet geschikt voor krachtsoverdracht.

• 1 over 4 spaakpatroon: Maximale veerkracht, geschikt voor 36-spaaks 622 mm wielen met lage flens.

• 1 over 3 spaakpatroon: Meest gebruikt, goede sterkte en duurzaamheid.

• 1 over 2 spaakpatroon: Specifiek voor trommelremnaven met hoge flenzen.

• Gecombineerd patroon: Gebruikt voor wielen met verschillende flenshoogtes.

oude tekst

Gebruikte spaakpatronen

Voor de wielen worden de volgende spaakpatronen toegepast:

• Het radiale spaakpatroon.Hierbij lopen alle spaken in radiale richting van de naafflens naar de velg. Een radiaal gespaakt wiel is niet geschikt om momenten op de naaf door te geven aan de velg. Dit patroon kan alleen gebruikt worden voor voorwielen waar met een velgrem op geremd wordt.
  Dit vlechten is dan bij een gekruist patroon, dat het er mooier uitziet en dat lichter is. Het radiale patroon heeft als nadeel dat het minder vering geeft, en dat de naafflens zwaarder belast wordt. Bij aluminium naven met weinig materiaal tussen het flensgat en de rand van de naaf mag het wiel niet radiaal gespaakt worden. De spaak trekt dan de flens kapot. Aan te raden is om alleen wielen met 28 en 32 spaakgaten radiaal te spaken.

• Het 1 over 4 spaakpatroon.Bij dit patroon staan de spaken bijna haaks op de naaf. Bij 36-spaakswielen kruist elke spaak dan 4 andere spaken. Dit spaakpatroon is het beste geschikt om een moment op de naaf via de spaken door te geven aan de velg. Dit patroon wordt alleen gebruikt bij wielen met een 622-velg en naven met lage flens. Bij kleinere wielen en naven met hoge flens is het niet mogelijk om 1 over 4 te spaken omdat dan de spaak de spaakkop van de naastliggende spaak raakt.
  Het 1 over 4 spaakpatroon geeft het wiel de meeste vering doordat gebruik gemaakt wordt van de langst mogelijke spaak (een langere spaak is slapper).

• Het 1 over 3 spaakpatroon.Bij dit patroon staan de spaken onder een iets kleinere hoek op de naaf. Bij 36-spaaks wielen kruist de spaak dan 3 andere spaken. Dit patroon wordt in het algemeen toegepast.

• Het 1 over 2 spaakpatroonBij dit patroon staan de spaken onder een nog kleinere hoek. Bij 36-spaaks wielen kruist de spaak dan twee andere spaken. Dit patroon wordt alleen gebruikt bij 559 wielen met een trommelremnaaf met twee hoge flenzen.

• Het gecombineerde 1 over 2 en 1 over 3 spaakpatroon.Dit patroon wordt gebruikt bij 559 wielen met trommelremnaven met een hoge en lage flens. Bij de kant met de hoge flens wordt het spaakpatroon 1 over 2 en bij de lage flens 1 over 3 toegepast.