Lug.

Lugs zijn een belangrijk onderdeel van klassieke en moderne fietsframes. Deze verbindingsmoffen zorgen voor een stevige en nauwkeurige verbinding tussen framebuizen. In dit artikel lees je alles over de toepassing van lugs in het fietsframe, hoe ze worden gemaakt, en waarom ze nog steeds worden gebruikt in de fietswereld.

Wat is een lug?

Een lug is een verbindingsmof waarmee framebuizen aan elkaar worden gesoldeerd. Ze worden vooral gebruikt in stalen fietsframes, waarbij de buizen in elkaar worden geschoven en via de lug stevig aan elkaar worden vastgezet met zilver- of messingsoldeer. Lugs vormen daardoor zowel een structureel als esthetisch onderdeel van het frame.

De geschiedenis van lugs

Lugs worden al sinds de tweede helft van de 19e eeuw toegepast in de fietsbouw. In die tijd waren stalen buizen de standaard in frameconstructies, en lugs boden een betrouwbare manier om de buizen met elkaar te verbinden. Deze methode werd populair en is nog steeds in gebruik bij vakmensen en liefhebbers van klassieke of ambachtelijke frames.

Soorten lugs in een fietsframe

Er zijn verschillende soorten lugs, elk met een specifieke functie in het frame. De meest voorkomende zijn:

• Zadellugs: verbinden de zadelbuis met de boven- en zitbuis.

• Balhoofdlugs: zorgen voor de verbinding tussen de bovenbuis, onderbuis en de balhoofdbuis.

• Brackethuis of bracketlug: dit is het onderdeel waar de trapas in gemonteerd zit.

• Vorkkroon: hoewel technisch geen lug, functioneert deze als verbindingsstuk in de voorvork.

• Uitvaleinden (dropouts): deze bevinden zich aan de achterzijde van de liggende en staande achtervork en houden het achterwiel op zijn plaats.

Hoe worden lugs gemaakt?

Lugs worden op verschillende manieren vervaardigd. De gebruikte methode hangt vaak af van het type fiets en het kwaliteitsniveau van het frame:

• Geperste lugs: gemaakt uit plaatmateriaal, meestal toegepast in goedkopere frames.

• Gesneden lugs: worden met de hand of machinaal gesneden en gebruikt in hoogwaardige frames.

• Gegoten lugs: via verloren was- of zandgiettechnieken. Deze methode biedt veel ontwerpvrijheid.

Er bestaan ook ruwe, onafgewerkte lugs (zogeheten blancs) die later worden afgewerkt of versierd voor een esthetisch fraai resultaat.

Interne versus externe lugs

De meeste lugs worden extern over de buis geplaatst: de buis schuift in de lug. Er bestaan echter ook interne lugs, waarbij de lug ín de buis schuift. Deze varianten zijn visueel minder aanwezig maar technisch uitdagender om te produceren en te verwerken.

Lugs in aluminium en moderne frames

Hoewel lugs vooral bekend zijn van stalen frames, worden ze soms ook in aluminium fietsframes gebruikt. In dat geval worden de buizen niet gesoldeerd, maar bijvoorbeeld gelijmd of geschroefd aan de lug. Dit maakt het mogelijk om lichte maar sterke frames te bouwen, die tevens eenvoudig te demonteren zijn.

Esthetiek en functionaliteit

Behalve voor structurele doeleinden worden lugs vaak versierd. Deze versieringen hebben een dubbele functie: ze maken het frame mooier én zorgen voor een betere hechting van het soldeermateriaal. Bovendien zorgen ze voor een geleidelijke overgang van buis naar lug, wat zowel technisch als visueel voordelen biedt.

Waarom worden lugs nog steeds gebruikt?

In het tijdperk van TIG-lassen, carbon frames en hydroforming zou je denken dat lugs overbodig zijn geworden. Toch blijven ze populair, vooral in de wereld van:

• Handgebouwde fietsen

• Randonneurs en klassieke racefietsen

• Retro-look fietsen en custom builds

Lugs bieden niet alleen een klassieke uitstraling, maar maken het mogelijk om een frame uiterst nauwkeurig op te bouwen. Dat maakt ze geliefd bij vakmensen die oog hebben voor detail en duurzaamheid.

Lug

Een lug is een verbindingsmof om framebuizen aan elkaar te solderen.

Het gebruik van lugs in fietsframes bestond al in de tweede helft van de 19e eeuw. Reeds die eeuw werd het een veelgebruikte methode om frames te bouwen en tot op de dag van vandaag worden lugs nog op grote schaal toegepast.

Diverse soorten lugs kunnen in een fietsframe door de framebouwer zijn gebruikt. Vooral zadellugs en balhoofdlugs worden veel toegepast.

Bij een standaard fietsframe wordt overigens het gedeelte waarin de trapas zich bevindt de bracket genoemd. Indien een koppelstuk in de voorvork is gebruikt spreekt men over een vorkkroon. De buizen van de liggende en staande achtervork hebben onderling een koppelstuk waarin het achterwiel zit gemonteerd: een zogeheten uitvaleinde of pad.

Lugs kunnen worden gefabriceerd door een proces van persen uit plaat en vervolgens te lassen. Deze ruwe lugs (blancs) worden in de goedkope frames gebruikt; in duurdere frames zitten gesneden lugs. Een andere veelgebruikte methode om lugs te vervaardigen is door gieten (verloren was/zand). Bij de framebouw vallen de lug en de framebuis onderling deels over elkaar heen. De meeste lugs zitten uitwendig over de framebuis (buis in lug), maar ook interne lugs (lug in buis) worden wel toegepast. Bij stalen frames worden de lugs met de buizen aan elkaar hard-gesoldeerd met zilver- of messingsoldeer. Aluminium frames met lugs kunnen naast gelijmd tevens zijn geschroefd. Behalve om cosmetische redenen, zijn lugs soms versierd om het toevoegen van soldeer makkelijker te maken en om de overgang van buis naar lug geleidelijker te laten verlopen.