Versnellingsnaven.

Fietsen zijn al lang niet meer simpel uitgerust met slechts één versnelling. Dankzij technologische ontwikkelingen kunnen we tegenwoordig kiezen uit diverse systemen die het fietsen comfortabeler en efficiënter maken. Eén van de populairste en onderhoudsarme oplossingen is de versnellingsnaaf. In dit artikel lees je wat een versnellingsnaaf is, hoe het werkt, welke varianten er zijn en waarom het een uitstekende keuze is voor stadsfietsen, e-bikes en trekkingfietsen.

Wat is een versnellingsnaaf?

Een versnellingsnaaf is een ingenieus systeem dat zich in het achterwiel van de fiets bevindt. Het zorgt ervoor dat je tijdens het fietsen verschillende overbrengingsverhoudingen kunt gebruiken. Dat betekent dat je lichter of zwaarder kunt trappen, afhankelijk van de situatie: wind tegen, heuvel op, of gewoon lekker relaxed door de stad.

In tegenstelling tot derailleurversnellingen, waarbij de ketting fysiek van het ene tandwiel naar het andere wordt verplaatst, zit bij een versnellingsnaaf het volledige mechanisme netjes weggewerkt in de naaf van het wiel. Hierdoor is het systeem goed beschermd tegen vuil, regen en schade.

Waarom een versnellingsnaaf?

Een fiets met maar één kettingblad en één tandwiel achter heeft altijd dezelfde overbrengingsverhouding. Dit kan problemen opleveren, want de omstandigheden waarin je fietst zijn zelden constant. Denk aan tegenwind, stijgende wegen of vermoeidheid. Je kunt wel proberen je traptempo aan te passen, maar dat is niet efficiënt en leidt tot sneller vermoeide spieren.

Met een versnellingsnaaf kun je de overbrengingsverhouding aanpassen aan jouw wensen en omstandigheden. Zo behoud je altijd het juiste traptempo en fiets je soepeler en efficiënter.

Hoe werkt een versnellingsnaaf?

In de kern bestaat een versnellingsnaaf uit een reeks planeetwielen (ook wel epicycloïdale tandwielen genoemd). Deze draaien in elkaar en veranderen de verhouding tussen het trappen en het draaien van het achterwiel. Hierdoor ontstaat een mechanische winst of verlies, wat zich vertaalt in een lichtere of zwaardere versnelling.

Afhankelijk van het aantal versnellingen is het systeem complexer opgebouwd. Moderne versnellingsnaven kunnen zelfs elektronisch schakelen of volledig traploos functioneren.

Verschillende soorten versnellingsnaven

Er zijn veel soorten versnellingsnaven op de markt, met verschillende aantallen versnellingen:

• 2 tot 5 versnellingen – vaak te vinden op simpele stadsfietsen of kinderfietsen. Licht, betaalbaar en eenvoudig in gebruik.

• 7 of 8 versnellingen – veel gebruikt op elektrische fietsen en comfortabele stadsfietsen. Een goed compromis tussen bereik en eenvoud.

• 11 of 14 versnellingen – zoals de Rohloff-naaf, voor sportieve fietsers of wereldfietsers. Zeer nauwkeurige overgangen en groot bereik.

• Traploze versnellingen – zoals de Enviolo (voorheen NuVinci). Je kiest zelf het trapgevoel, zonder vaste standen. Zeer geschikt voor e-bikes.

Met of zonder remsysteem

Versnellingsnaven kunnen geleverd worden met verschillende remopties:

• Terugtraprem – betrouwbaar, weinig onderhoud, veel gebruikt op stadsfietsen.

• Trommelrem – duurzaam en onderhoudsarm, maar minder krachtig.

• Rollerbrake – een soort trommelrem van Shimano, veilig en onderhoudsarm.

• Vrijloop – geschikt voor fietsen met handremmen zoals velgremmen of schijfremmen.

Voordelen van een versnellingsnaaf

• Onderhoudsarm – alles zit afgesloten in de naaf, waardoor vuil en water geen kans krijgen.

• Gebruiksvriendelijk – schakelen kan zelfs tijdens stilstand (bijvoorbeeld bij een stoplicht).

• Duurzaam – minder slijtage aan ketting en tandwielen.

• Esthetisch – geen zichtbare tandwielblokken of kettingspanners nodig.

Nadelen van een versnellingsnaaf

• Iets zwaarder dan derailleurversnellingen.

• Minder efficiënt in krachtsoverdracht bij sommige typen.

• Duurdere reparatie bij defecten door de complexe techniek.

Voor wie is een versnellingsnaaf geschikt?

Versnellingsnaven zijn ideaal voor mensen die comfort en betrouwbaarheid zoeken zonder veel onderhoud. Denk aan forenzen, senioren, recreatieve fietsers en e-bikegebruikers. Ook voor kinderen en stadsgebruik is het perfect: veilig, eenvoudig en robuust.

oude tekst

Versnellingsnaven.

Een fiets met één kettingblad en één kettingwiel heeft altijd dezelfde overbrengingsverhouding. De weerstand die een fietser ondervindt is echter niet altijd gelijk. Ook het vermogen waarmee iemand wil fietsen zal niet altijd gelijk zijn. De snelheid kan wel veranderd worden door het traptempo aan te passen, maar dit is niet ideaal. Beter is het om de overbrengingsverhouding tijdens het fietsen te varieren en aan te passen aan de rij-omstandigheden en de fysieke gesteldheid van de fietser. Fietsen zijn dan ook meestal uitgerust met versnellingsnaven.

Om de overbrengingsverhouding tijdens het rijden te kunnen varieren worden twee principes toegepast: de versnellingsnaven en de derailleurversnelling. Bij de versnellingsnaven is een mechanisme tussen het tandwiel en de naaf aangebracht om de overbrengingsverhouding te varieren. Bij de derailleurversnelling zijn extra kettingwielen aangebracht en wordt de ketting van het ene kettingwiel naar het andere verplaatst. Derailleurversnellingen worden in een ander artikel beschreven.

Versnellingsnaven zijn verkrijgbaar met 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 14 en zelfs een traploze verstelbare versnellingsnaaf om de overbrengingen tot stand te brengen. Versnellingsnaven worden geleverd met terugtraprem, trommelrem, Roller-brake en vrijloop.