Triple butted

In de wereld van fietstechniek komt de term triple butted regelmatig voorbij, vooral bij high-end racefietsen en mountainbikes. Het verwijst naar de manier waarop fietsbuizen zijn bewerkt om gewicht te besparen zonder in te leveren op sterkte. Maar wat betekent het nu écht als een buis triple butted is? En klopt deze term wel?

De basis: butted buizen

Een butted buis is een buis waarvan de wanddikte niet overal gelijk is. Meestal is het uiteinde van de buis dikker dan het midden. Dit maakt de buis sterker op de punten waar de meeste krachten optreden, zoals bij lasverbindingen, terwijl het midden dunner (en dus lichter) blijft.

Er zijn verschillende vormen van butting:

• Single butted: één uiteinde is dikker dan het midden.

• Double butted: beide uiteinden zijn dikker dan het midden.

• Triple butted: de wanddikte verandert in drie stappen.

Wat is triple butted precies?

Bij een triple butted buis is de wanddikte op drie punten verschillend. Meestal gaat het om een verdeling als deze:

• Middenstuk: 0,5 mm wanddikte (licht en flexibel)

• Tussenstuk: 0,8 mm wanddikte (iets sterker)

• Uiteinden: 1,0 mm wanddikte (sterk en bestand tegen lassen of lassen + belasting)

De overgang van het dunne midden naar de dikkere uiteinden verloopt in twee stappen. Dat betekent dat de buis drie verschillende diktes heeft, vandaar de naam triple butted.

Is de term “triple butted” juist?

Taalkundig gezien is de term discutabel. Het woord “butted” komt van het Engels voor “verdikt uiteinde”, en verwijst naar de punten waar de buis dikker is. Een buis heeft echter nog steeds maar twee uiteinden – en dus twee butts – zelfs als er drie wanddiktes zijn.

Strikt genomen zou de term “triple butted” dus incorrect zijn. Het suggereert dat er drie butts zijn, maar in werkelijkheid is er slechts sprake van twee verdikte uiteinden. De derde wanddikte (in het midden van de buis) is juist dunner. Toch is de term breed geaccepteerd in de fietswereld, en wordt hij gebruikt om het verschil in wanddikte in drie segmenten aan te duiden.

Waarom triple butted?

De belangrijkste reden om een buis triple butted te maken, is om een optimale balans te vinden tussen gewicht, sterkte en stijfheid. Door het midden dun te houden, wordt gewicht bespaard. De dikte aan de uiteinden zorgt voor sterkte bij lasverbindingen of belasting. De extra tussenlaag (0,8 mm in het voorbeeld) dient om de overgang geleidelijker te maken, wat scheuren of spanningspieken voorkomt.

Welke fietsen gebruiken triple butted buizen?

Je vindt triple butted buizen vooral in:

• High-end racefietsen: waar gewicht een belangrijke rol speelt.

• Lichtgewicht mountainbikes: waarbij stijfheid en schokabsorptie samenkomen.

• Custom frames: waarbij framebouwers specifieke eigenschappen willen afstemmen op de rijstijl van de fietser.